Materiał edukacyjny z informacjami o produktach marki Balanssen/ Pakcare — Bifarm

---

Leczenie onkologiczne może wiązać się z działaniami niepożądanymi utrudniającymi codzienne funkcjonowanie. U części pacjentów pojawiają się ból dłoni i stóp, dolegliwości
mięśniowo-stawowe lub sztywność. Objawy te wymagają uwagi i ustalenia przyczyny, ponieważ mogą wpływać na sprawność oraz jakość życia. [1, 2]

Warto przy tym pamiętać, że dolegliwości te nie zawsze są bezpośrednim skutkiem samej radioterapii. Mogą być związane również z innymi metodami leczenia, takimi jak
chemioterapia czy hormonoterapia, a także z następstwami choroby nowotworowej. Ból może być zarówno skutkiem samej choroby, jak i działań niepożądanych leczenia. [1, 2]
W tym artykule przyjrzymy się skali problemu, możliwym mechanizmom powstawania bólu oraz możliwościom wykorzystania metod niefarmakologicznych, takich jak miejscowe
stosowanie ciepła i zimna, które w wybranych sytuacjach mogą wspierać komfort pacjenta, po ocenie przez zespół prowadzący. [12, 13]

Skala problemu — zachorowania na nowotwory w Polsce

Choroby nowotworowe stanowią jedną z głównych przyczyn zachorowalności i umieralności na świecie. Według danych Krajowego Rejestru Nowotworów w Polsce w 2023 roku
odnotowano 192 922 przypadki nowotworów złośliwych, w tym 96 925 zachorowań wśród mężczyzn oraz 95 997 wśród kobiet. [3]
Rozwój diagnostyki i leczenia sprawia, że coraz więcej osób żyje z chorobą nowotworową przez wiele lat. Dlatego obok skutecznego leczenia choroby coraz większego znaczenia
nabiera również kontrolowanie działań niepożądanych terapii i poprawa jakości życia pacjentów. [1]

Ilu pacjentów onkologicznych potrzebuje radioterapii?

Radioterapia (naświetlanie) to jedna z głównych metod leczenia nowotworów złośliwych. Może być stosowana samodzielnie lub w połączeniu z innymi metodami leczenia – między innymi chirurgią czy leczeniem systemowym. W zależności od sytuacji klinicznej może mieć na celu wyleczenie choroby, zmniejszenie ryzyka jej nawrotu lub złagodzenie objawów. [4]
Według Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej około 50% wszystkich pacjentów onkologicznych potrzebuje radioterapii przynajmniej raz w trakcie leczenia – w celu
wyleczenia, zwiększenia szansy na wyleczenie lub złagodzenia objawów choroby. [5]

Nie oznacza to jednak, że u wszystkich tych pacjentów wystąpią dolegliwości bólowe dłoni i stóp. Rodzaj oraz nasilenie działań niepożądanych zależą między innymi od obszaru
poddawanego napromienianiu, dawki promieniowania, indywidualnej reakcji organizmu oraz innych stosowanych terapii. [4]

Skąd może się brać ból dłoni i stóp podczas leczenia onkologicznego?

U pacjenta może pojawić się pytanie: „Dlaczego po leczeniu onkologicznym bolą mnie dłonie i stopy, skoro naświetlany był inny obszar ciała?”.

Odpowiedź nie zawsze jest jednoznaczna. Radioterapia działa przede wszystkim na obszar poddawany napromienianiu, dlatego dolegliwości występujące w odległych częściach ciała mogą mieć związek z innymi elementami leczenia lub jego następstwami. Wśród możliwych przyczyn znajdują się między innymi neuropatia obwodowa, zespół dłoniowo-podeszwowy, obrzęk limfatyczny czy dolegliwości mięśniowo-stawowe związane z leczeniem hormonalnym. [1, 2, 4]

1. Miejscowe następstwa radioterapii i obrzęk limfatyczny

Promieniowanie jonizujące może powodować zmiany w zdrowych tkankach znajdujących się w obszarze leczenia. Skutki radioterapii zależą między innymi od miejsca poddawanego napromienianiu i mogą obejmować zmiany skórne, obrzęk oraz inne miejscowe reakcje tkanek. [4]

W przypadku wystąpienia obrzęku po leczeniu onkologicznym jedną z możliwych przyczyn może być również zaburzenie odpływu limfy. Obrzęk limfatyczny może pojawić się po leczeniu nowotworowym, a radioterapia może zwiększać ryzyko jego wystąpienia, szczególnie gdy obejmuje obszary związane z układem limfatycznym. [6]

2. Zespół erytrodyzestezji dłoniowo-podeszwowej – zespół dłoń–stopa

Choć zespół dłoń–stopa najczęściej związany jest ze stosowaniem określonych leków przeciwnowotworowych, jego objawy mogą być dla pacjenta szczególnie uciążliwe. [7]

Manifestuje się między innymi bólem, zaczerwienieniem, obrzękiem, pieczeniem, mrowieniem oraz zwiększoną wrażliwością dłoni i stóp. W cięższych przypadkach mogą pojawić się pęcherze i uszkodzenia skóry. [7, 8]

Warto więc podkreślić, że zespół dłoń–stopa nie jest typowym skutkiem samej radioterapii. Najczęściej jest związany z działaniem określonych leków przeciwnowotworowych. [7]

3. Polineuropatia obwodowa

Jednym z powodów dolegliwości w obrębie dłoni i stóp może być polineuropatia obwodowa związana z leczeniem przeciwnowotworowym. [9]

Uszkodzenie nerwów obwodowych może objawiać się bólem, pieczeniem, mrowieniem, drętwieniem, uczuciem „chodzenia po szpilkach” oraz nadwrażliwością na dotyk. Może również prowadzić do zaburzeń odczuwania temperatury – pacjent może mieć trudność z rozpoznaniem, czy coś jest bardzo gorące lub bardzo zimne. [9]

To szczególnie ważne przy rozważaniu stosowania ciepła lub zimna. Zaburzenia czucia zwiększają ryzyko uszkodzenia skóry przez temperaturę. Pacjent z neuropatią nie powinien samodzielnie rozpoczynać takich zabiegów — ich zasadność i sposób wykonania należy najpierw omówić z zespołem prowadzącym leczenie. [9, 12, 13]

4. Dolegliwości mięśniowo-stawowe związane z hormonoterapią

U części pacjentów dolegliwości kostno-stawowe mogą być związane nie z samą radioterapią, lecz z innymi elementami leczenia.

Dotyczy to między innymi części pacjentek leczonych inhibitorami aromatazy z powodu hormonozależnego raka piersi. Leki te mogą powodować bóle stawów i mięśni oraz sztywność. [10]

Również inne terapie stosowane w onkologii mogą powodować dolegliwości mięśniowo-szkieletowe lub ból kości. Dlatego w przypadku przewlekłego bólu kości, stawów lub sztywności warto ustalić z lekarzem jego przyczynę i dobrać odpowiednie postępowanie. [2]

Miejscowe stosowanie ciepła i zimna – możliwe wsparcie komfortu pacjenta

Leczenie bólu dobiera się do jego przyczyny i nasilenia. Oprócz leków może obejmować metody niefarmakologiczne. [2] Miejscowe kompresy ciepłe lub zimne mają zastosowanie w wybranych dolegliwościach opisanych przez producenta, ale nie oznacza to, że są odpowiednie dla każdego pacjenta onkologicznego. [12, 13]

Przed zastosowaniem kompresów u osoby leczonej onkologicznie należy omówić z zespołem prowadzącym rodzaj dolegliwości, stan skóry, czucia i krążenia oraz możliwe ograniczenia wynikające z terapii. [9, 12, 13]

W przypadku pacjentów onkologicznych szczególnie ważna jest ostrożność. Nie należy stosować ciepłych ani zimnych okładów bezpośrednio na obszar poddawany radioterapii, szczególnie gdy skóra jest podrażniona lub uszkodzona. Zalecenia dotyczące pielęgnacji skóry podczas radioterapii wskazują na konieczność unikania skrajnych temperatur w obszarze napromienianym. [11]

Jeżeli zespół prowadzący uzna tę metodę za odpowiednią, kompresy dopasowane do dłoni lub stóp mogą ułatwić miejscowe stosowanie ciepła albo zimna. Nie zastępują jednak rozpoznania przyczyny bólu ani leczenia jego źródła.

Miejscowe chłodzenie – kiedy można je rozważyć?

Chłodzenie bywa stosowane w celu łagodzenia wybranych dolegliwości, na przykład bólu i obrzęku po urazie. [12, 13] Samo pieczenie dłoni lub stóp nie jest jednak wystarczającą wskazówką do jego zastosowania. Przy niektórych terapiach, szczególnie z użyciem oksaliplatyny, zimno może wywoływać lub nasilać objawy czuciowe. Dlatego nie należy samodzielnie stosować zimnych kompresów bez ustalenia zaleceń z zespołem onkologicznym. [15]

Zastosowanie

Zgodnie z opisem producenta chłodzenie z użyciem rękawic i butów Balanssen służy między innymi łagodzeniu wybranych dolegliwości bólowych i obrzęków po urazach. Są to ogólne zastosowania produktów, a nie potwierdzenie ich skuteczności w leczeniu neuropatii, zespołu dłoń–stopa czy następstw radioterapii. [12, 13]

Jak to działa?

Zgodnie z opisem produktów miejscowe chłodzenie może czasowo łagodzić ból i obrzęk pourazowy. Nie oznacza to leczenia przyczyny dolegliwości onkologicznych. [12, 13]

W przypadku osób z neuropatią lub zaburzeniami czucia należy zachować szczególną ostrożność, ponieważ pacjent może nie odczuwać prawidłowo niskiej temperatury. Konieczna jest konsultacja z lekarzem w przypadku zaburzeń czucia lub naczyń oraz chorób przewlekłych. [9, 12, 13]

Miejscowe ogrzewanie – przy wybranych dolegliwościach mięśni i stawów

Gdy największym problemem jest przewlekły dyskomfort mięśniowo-stawowy, uczucie sztywności czy napięcia, u niektórych osób pomocne może być zastosowanie kontrolowanego ciepła.

Zastosowanie

Producent opisuje zastosowanie trybu ogrzewania między innymi przy sztywności i napięciu mięśni oraz niektórych przewlekłych dolegliwościach stawowych. [12, 13] Ból kości u pacjenta onkologicznego wymaga ustalenia przyczyny; nie powinien być automatycznie traktowany jako wskazanie do ogrzewania. [2]

Jak to działa?

Zgodnie z opisem producenta ogrzewanie może wspomagać rozluźnienie mięśni i zmniejszenie uczucia sztywności. Nie jest jednak odpowiednie w każdej sytuacji i nie zastępuje leczenia przeciwbólowego. [12, 13]

Należy jednak pamiętać, że ciepła nie powinno się stosować bezpośrednio na obszar poddawany radioterapii ani na skórę uszkodzoną lub silnie podrażnioną. [11]

Dlaczego rękawice i buty Balanssen mogą być wygodnym rozwiązaniem?

W przypadku produktów przeznaczonych do miejscowego stosowania ciepła i zimna znaczenie ma nie tylko możliwość wykorzystania obu trybów terapii, ale również konstrukcja produktu i wygoda użytkowania.

Konstrukcja dopasowana do dłoni i stóp

Rękawice Balanssen mają formę kompresu dopasowanego do kształtu dłoni, natomiast buty zostały zaprojektowane tak, aby otulać stopy. Konstrukcja produktów pozwala na równomierny kontakt kompresu z odpowiednią częścią ciała. [12, 13]

W katalogu Balanssen 2026 rękawice oznaczone są jako model AGST05, a buty jako AGTX06. Oba produkty wykorzystują wewnątrz hydrożel o grubości 8 mm, a zewnętrzna warstwa wykonana jest z nylonu i spandexu. [14]

Terapia ciepłem i zimnem w jednym produkcie

Jedną z praktycznych zalet produktów Balanssen jest możliwość wykorzystania ich zarówno jako kompresów chłodzących, jak i rozgrzewających. [12, 13, 14]

Sposób chłodzenia lub podgrzewania oraz czas kontaktu ze skórą należy dobrać zgodnie z aktualną instrukcją dołączoną do produktu i zaleceniami zespołu prowadzącego. Ogólnych czasów podanych w opisie produktu nie należy traktować jako indywidualnego schematu postępowania dla pacjenta onkologicznego. [12, 13]

Bezpieczeństwo stosowania

Producent wskazuje, aby nie przykładać produktów do uszkodzonej skóry oraz aby w przypadku zaburzeń czucia lub naczyń, ciąży albo chorób przewlekłych skonsultować ich stosowanie z lekarzem. Przed zastosowaniem należy również sprawdzić temperaturę produktu i nie dopuszczać do jego przegrzania. [12, 13]

W przypadku pacjentów poddawanych radioterapii szczególnie istotne jest, aby nie stosować produktu na skórę uszkodzoną lub podrażnioną w wyniku leczenia oraz aby przestrzegać zaleceń zespołu prowadzącego leczenie. [11, 12, 13]

Informacja o statusie produktu

Na stronach produktów producent zamieszcza informację o wyrobach medycznych klasy I oraz ostrzeżenie dotyczące używania zgodnie z instrukcją lub etykietą. [12, 13] Sam status wyrobu medycznego nie stanowi dowodu skuteczności w leczeniu konkretnych powikłań onkologicznych. Przed zastosowaniem należy zapoznać się z przewidzianym zastosowaniem i ograniczeniami wskazanymi w dokumentacji danego produktu.

Ergonomia i uniwersalność

Rękawice i buty Balanssen mają uniwersalny rozmiar. W opakowaniu znajduje się para kompresów oraz instrukcja obsługi. Ich konstrukcja pozwala na wykorzystanie produktu podczas odpoczynku w domu. [12, 13]

Komfort pacjenta ma znaczenie

Ból dłoni, stóp, kości czy stawów może znacząco wpływać na codzienne funkcjonowanie osoby leczonej onkologicznie. Jego przyczyna nie zawsze jest związana bezpośrednio z radioterapią – może wynikać również z innych elementów terapii przeciwnowotworowej lub jej następstw. [1, 2]

Dlatego tak ważne jest rozpoznanie przyczyny dolegliwości i dobranie odpowiedniego sposobu postępowania.

Po ocenie przez zespół prowadzący miejscowe stosowanie ciepła lub zimna może być jednym z elementów wspierających komfort pacjenta. Terapeutyczne rękawice i buty chłodząco-grzejące Balanssen pozwalają wykorzystać oba sposoby miejscowej terapii temperaturą zgodnie z przeznaczeniem produktu. [12, 13]

Pamiętajmy jednak, że termoterapia jest metodą wspomagającą i nie zastępuje leczenia zaleconego przez lekarza. W przypadku nowych, nasilających się lub niepokojących objawów należy skonsultować się z zespołem prowadzącym leczenie.

Ważna informacja dotycząca produktu

To jest wyrób medyczny. Używaj go zgodnie z instrukcją używania lub etykietą. [12, 13]

Przypisy

[1] National Cancer Institute, Side Effects of Cancer Treatment – informacje dotyczące działań niepożądanych leczenia onkologicznego. NCI – Side Effects of Cancer Treatment

[2] National Cancer Institute, Pain and Cancer Treatment – informacje dotyczące bólu związanego z chorobą nowotworową i jej leczeniem oraz metod niefarmakologicznych. NCI – Pain and Cancer Treatment

[3] Krajowy Rejestr Nowotworów, Nowotwory złośliwe w Polsce w 2023 roku – dane dotyczące zachorowań, zgonów i chorobowości. Krajowy Rejestr Nowotworów

[4] National Cancer Institute, Radiation Therapy Side Effects. NCI – Radiation Therapy Side Effects

[5] International Atomic Energy Agency (IAEA), Radiotherapy – około 50% pacjentów onkologicznych wymaga radioterapii co najmniej raz w trakcie leczenia. IAEA – Radiotherapy

[6] National Cancer Institute, Lymphedema and Cancer. NCI – Lymphedema and Cancer

[7] National Cancer Institute, Hand-foot syndrome. NCI – Hand-foot syndrome

[8] National Cancer Institute, Palmar-plantar erythrodysesthesia. NCI – Palmar-plantar erythrodysesthesia

[9] National Cancer Institute, Nerve Problems (Peripheral Neuropathy) and Cancer Treatment. NCI – Peripheral Neuropathy and Cancer Treatment

[10] National Cancer Institute, informacje dotyczące bólu stawów i mięśni związanego z terapią inhibitorami aromatazy. NCI — Drug Reduces Cancer Treatment-Related Joint Pain

[11] The Christie NHS Foundation Trust, Radiotherapy after breast surgery — zalecenia dotyczące ochrony napromienianej skóry, w tym unikania okładów gorących i lodowych. The Christie NHS — Radiotherapy after breast surgery

[12] Balanssen, Terapeutyczne chłodząco-grzejące rękawice, model AGST05 – opis zastosowania, wskazania, sposób przygotowania i zasady bezpieczeństwa. Balanssen – Terapeutyczne chłodząco-grzejące rękawice

[13] Balanssen, Terapeutyczne chłodząco-grzejące buty, model AGTX06 – opis zastosowania, wskazania, sposób przygotowania i zasady bezpieczeństwa. Balanssen – Terapeutyczne chłodząco-grzejące buty

[14] Balanssen, Katalog produktów 2026 – dane techniczne modeli AGST05 i AGTX06. Katalog Balanssen 2026

[15] MD Anderson Cancer Center, How to cope with cold sensitivity due to chemotherapy — nadwrażliwość na zimno związana z oksaliplatyną. MD Anderson — Cold sensitivity due to chemotherapy